Kruiden voor de 4 seizoenen: de kruidenwijzer van EKOwinkel

Kruiden worden al duizenden jaren gebruikt: in de keuken, als thee of tinctuur, en in de traditionele kruidenleer. In deze kruidenwijzer nemen we je mee door het jaar: welke kruiden worden traditioneel in welk seizoen gebruikt, en hoe ga je er praktisch mee aan de slag? We beperken ons tot de kruiden waar we in onze winkels de meeste ervaring mee hebben — allemaal te vinden in ons kruidenaanbod van meer dan 100 soorten.

Belangrijk: kruiden zijn geen vervanging voor medische zorg. Twijfel je over het gebruik of de combinatie met geneesmiddelen? Raadpleeg dan eerst je arts of apotheker.

Lente: tijd om te zuiveren

De lente is in de traditionele kruidenleer het seizoen van het zuiveren: het lichaam klaarmaken voor de zomer. Klassieke voorjaarskruiden zijn brandnetel, driekleurig viooltje, goudsbloem en berk.

Brandnetel (Urtica dioica)

Brandnetel wordt al sinds oudsher gebruikt in voorjaarskuren. De plant is rijk aan mineralen en vitamines, waaronder ijzer. Traditioneel wordt ze ingezet ter ondersteuning van de stofwisseling, vaak gecombineerd met paardenbloemwortel of berkensap.

Zo gebruik je het: voor thee giet je net niet kokend water (±80°C) op een volle theelepel kruid en laat je 10 minuten trekken. Brandnetel bestaat ook als tinctuur.

Goudsbloem (Calendula officinalis)

Goudsbloem kent een lange geschiedenis in de kruidenleer en cosmetica — denk aan de bekende goudsbloemcrème. Uitwendig wordt ze traditioneel gebruikt om de huid te verzachten, bijvoorbeeld na te veel zon of bij kleine schaafwondjes.

Zo gebruik je het: giet kokend water op 2 eetlepels bloemen (vers of gedroogd), laat 20 minuten trekken, laat afkoelen en zeef. Gebruik als lotion of kompres.

Zomer: verfrissen en ontspannen

Zomerse kruiden zijn citroenmelisse, lavendel, pepermunt, rozemarijn en sint-janskruid.

Citroenmelisse (Melissa officinalis)

Deze fris geurende plant wordt traditioneel gebruikt om tot rust te komen en wordt vaak gedronken voor het slapengaan. Het verse blad is ook gewoon lekker: door een zomerse salade, of als gekoelde thee-limonade met wat honing en een takje pepermunt. Uitwendig wordt het blad traditioneel op insectenbeten gewreven.

Lavendel (Lavandula officinalis)

Lavendel wordt al eeuwen geassocieerd met ontspanning én met wassen — de naam komt van het Latijnse lavare. Een voetbad met lavendelbloemen is heerlijk ontspannend, lavendelzakjes houden je kleerkast fris (en met wat ceder erbij ook motvrij), en de bloempjes zijn eetbaar als decoratie op zomerse schotels.

Herfst: voorbereiden op de winter

Herfstkruiden zijn onder meer echinacea, vlier, paardenbloem, mariadistel, duivelsklauw, heermoes en moerasspirea.

Echinacea (Echinacea purpurea)

De paarse bloem met het egelachtige hart — echinos is Grieks voor egel — is vandaag het bekendste weerstandskruid. Ze wordt traditioneel ingezet ter ondersteuning van de natuurlijke weerstand in het koude seizoen, als thee, tinctuur, siroop, spray of zuigtablet, en combineert goed met propolisproducten.

Bij stijve spieren en gewrichten

Vallen de bladeren, dan voelen knieën en ruggen bij velen wat stijver aan. In de traditionele kruidenleer worden daarvoor duivelsklauw, heermoes en moerasspirea gebruikt, als thee of tinctuur. Voor de spieren bestaat er massageolie op basis van jeneverbes en wintergreen. Bij langdurige of terugkerende klachten ga je eerst langs je arts om te laten vaststellen wat er aan de hand is.

Winter: de luchtwegen te vriend houden

Winterse kruiden zijn tijm, salie, eucalyptus, gember, kaneel, kruidnagel en den.

Tijm (Thymus vulgaris)

Hét winterkruid. Tijm wordt traditioneel gebruikt ter ondersteuning van de luchtwegen, als thee, tinctuur of siroop — of in bad: laat 250 g trekken in 2 liter kokend water, zeef en giet bij het badwater.

Salie, lindeblad en een ui op het nachtkastje

Tijm wordt vaak gecombineerd met salie. Eén traditionele kanttekening: salie wordt afgeraden bij griep — daar past lindeblad beter. En het aloude huismiddeltje? Een ui in stukken op het nachtkastje, om bij een verkoudheid makkelijker te slapen.

Recept: warme winterdrank (alcoholvrij)

Voor 8 personen: 1,5 l troebel appelsap, 5 cm geschilde gemberwortel, het geel van 1 citroenschil, 1–2 stuks steranijs, 3–4 kruidnagels, 1 kaneelstokje en 5 kardemompeulen. Verwarm alles heel langzaam in een grote pan — niet laten koken — en laat minstens een half uur trekken. Genieten maar!

Ontvang het gratis e-boek

Deze kruidenwijzer is gebaseerd op ons e-boek Kruiden voor de 4 seizoenen — alle tips overzichtelijk gebundeld, handig om te bewaren of te printen. Schrijf je in op onze nieuwsbrief en je ontvangt het e-boek meteen in je mailbox, samen met seizoenstips en data van workshops en voordrachten.

Veelgestelde vragen

Hoe zet ik kruidenthee?

Vuistregel: 1 volle theelepel kruid per kop, overgieten met net niet kokend water (±80°C) en 10 minuten laten trekken. Bloemen zoals goudsbloem mogen langer trekken.

Mag ik kruiden combineren met geneesmiddelen?

Niet zomaar. Sommige kruiden beïnvloeden de werking van geneesmiddelen. Overleg bij twijfel altijd eerst met je arts of apotheker.

Gebruik ik kruiden vers of gedroogd?

Beide kan. Vers blad is lekker in de keuken; gedroogde kruiden zijn langer houdbaar en geconcentreerder voor thee. In onze winkels vind je meer dan 100 soorten, kraakvers en per soort verpakt.

Waar vind ik deze kruiden?

In onze winkels in Dendermonde en Merchtem — het grootste kruidenaanbod van de regio. Ons team is opgeleid om je met raad en daad bij te staan.